Admin: Yeni sayfa: "{{Diğer anlamı2|Moğollar}} {{Etnik grup bilgi kutusu |grup = Moğollar |resim = 66px97px
Dosya:Genghis Khan...."

2017-03-25T17:18:48Z

Yeni sayfa: "{{Diğer anlamı2|Moğollar}} {{Etnik grup bilgi kutusu |grup = Moğollar |resim = 66px 97px Dosya:Genghis Khan...."

Yeni sayfa

{{Diğer anlamı2|Moğollar}}
{{Etnik grup bilgi kutusu
|grup = Moğollar
|resim = [[Dosya:Mongolian Musician.jpg|66px]][[Dosya:Mongolian women.jpg|97px]] [[Dosya:Genghis Khan.jpg|60px|Cengiz Han]]
[[Dosya:Sharav bogd khan.jpg|69px|Bogd Khan]] Moğol sanatçısı • Göçebe ailesi • [[Cengiz Han]] • Khalkhalı kadın (19.y.y)• [[Bogd Han]]
|nüfus = 10 milyon
|bölge1 = {{bayraksimge|Çin}} [[Çin]]
|nüfus1 = 5,981,840
|ref1 = <ref>[[:en:Demographics of China|Çin'deki etnik gruplar listesi]]</ref>
|bölge2 ={{bayraksimge|Moğolistan}} [[Moğolistan]]
|nüfus2 = 2,921,287
|ref2 = <ref>{{Web kaynağı | url = http://www.en.nso.mn/index.php/ | title = Монголын үндэсний статистикийн хороо | publisher = National Statistical Office of Mongolia | accessdate = 23 Eylül 2016 | arşivurl = http://web.archive.org/web/20160126172025/http://www.en.nso.mn:80/index.php | arşivtarihi = 26 Ocak 2016}}</ref>
|bölge3 = {{bayraksimge|Rusya}} [[Rusya]]
|nüfus3 = 647,417
|ref3 = <ref>2,656 Moğol, 461,389 [[Buryatya|Buryat]], 183,372 [[Kalmıklar|Kalmık]] (Rusya nüfus sayımı (2010))</ref>
|bölge4 = {{bayraksimge|Güney Kore}} [[Güney Kore]]
|nüfus4 = 34,000
|ref4 = <ref name="KoreanDream">{{citation|url=http://english.chosun.com/w21data/html/news/200804/200804240009.html |title='Korean Dream' fills Korean classrooms in Mongolia |periodical=The Chosun Ilbo |date=24 Nisan 2008 |accessdate=23 Eylül 2016 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080923234831/http://english.chosun.com/w21data/html/news/200804/200804240009.html |archivedate=September 23, 2008 }}</ref>
|bölge5 = {{bayraksimge|ABD}} [[ABD]]
|nüfus5 = 15~18,000
|ref5 = <ref name="Washington">{{cite news|url=http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2006/07/02/AR2006070200875.html|title=Mongolians Meld Old, New In Making Arlington Home|work=The Washington Post|last=Bahrampour|first=Tara|date=3 Temmuz 2006|accessdate=23 Eylül 2016}}</ref>
|bölge6 = {{bayraksimge|Kırgızistan}} [[Kırgızistan]]
|nüfus6 = 12,000
|ref6 = <ref>[http://www.president.mn/eng/newsCenter/viewNews.php?newsId=697 President of Mongoli Received the Kalmyk Citizens of the Kyrgyz. 2012]</ref>
|diller = [[Moğolca]]
|dinler = Çoğunlukla; [[Budizm]], [[Şamanizm]] Azınlık olarak; [[İslam]] ([[Donşianlar]] ve [[Bao'anlar]] arasında), [[Hristiyanlık]]}}
[[Dosya:Mongolia and Mongol Autonomous Subjects in The PRC.png|thumb|250px|Çin ve Moğolistan'da yaşayan Moğollar]]
'''Moğollar''', Doğu ve Orta Asya kavimlerindendir. Asıl yurtları olan [[Moğolistan]]’ın yerli halkıdırlar.

Bugün Moğollar, [[Moğolistan]] dışında Rusya'ya bağlı; [[Aga Buryatya|Aga Buryat Özerk Bölgesi]], [[Ustorda Özerk Bölgesi]] ve [[Buryat Cumhuriyeti]]nde yaşamaktadırlar. Ayrıca Çin ile Moğolistan arasında yer alan [[İç Moğolistan Özerk Bölgesi]]'nin de büyük çoğunluğu Moğol'dur.

Tarihte, Asya kıtasının büyük bir kısmına sahip olup yayıldılar. Memleketlerinden çıkıp da geri dönmeyenler, diğer milletler arasında eridiler. Bugün Moğollar, sadece [[Çin]] ile [[Rusya]] arasındaki Moğolistan’da yaşarlar. [[Mongoloid]] tiptedirler. Dilleri Altay dillerinden olan [[Moğolca]]dır.

== Yönetim Şekli ve Birimleri ==
[[Cengiz Han]]'ın teşkilâtlandırdığı Moğollarda, ahâliye ''ivgen'', boya ''obop'', âile ve en küçük birliklere de ''aymuğ'' ve ''yasun'' denirdi. Ordu da bu usûle göre teşkilâtlanmıştı. Ulus denilen Moğol kâbile birliklerinin hepsi asker sayılırdı. Kabîleler sefere, kendi çadırları, hayvanları ve kadınları ile bir ordu gibi giderdi. Her kabîle kendini idâre ederdi. Sanat bölükleri, idârî kumanda teşkilâtları yoktu. Silâhlarını kendileri yaparlardı. İşgâl ettikleri ülkeler, merkezî bir devletten idâre edilemeyecek kadar genişledi. Siyâsî ve idârî bakımdan tecrübesiz olan Moğollar, bu yüzden çok zor duruma düştüler. Devlet kadrosunda idâreci ve vergi toplayacak memurları yok denecek kadar azdı.

Cengiz Han'ın soyundan olanlar, [[Çağatay Hanlığı]] (1227-1370), [[İlhanlılar]] (1256-1353), [[Altınordu]] (1226-1502), [[Şeybani Hanlığı]] (1500-1598) ve [[Kırım Hanlığı]]'nı kurdular. Cengiz Hanın oğulları ve torunlarının hâkimiyeti çok kısa sürdü. [[Abbasiler|Abbâsî]] halîfeliğinin merkezi [[Bağdat]]'ı 1257'de yıktılar. [[Suriye]] dâhil [[Doğu Akdeniz]], [[Batı Anadolu]] kıyılarına [[Avrupa]]'da [[Viyana]] şehri civârına kadar hâkim oldular. Moğolların yenilmezliğini, [[Memlûk Devleti|Mısır Memlûkleri]] yıktı. [[Hülagû Han|Hülâgu Hân]]'ın ordusunu, Memlûk Sultânı [[Kutuz]] ve komutanı [[Baybars]], 1260'da [[Ayn Calut Muharebesi|Ayn Calut]]'ta büyük bir bozguna uğrattı. [[Doğu Karadeniz]]'deki [[Haçlılar|Haçlı kralları]] ve [[Kilikya]] [[Ermeniler]]i ile de Memlûkler Devletine karşı anlaştılar. Anadolu'da da on üçüncü asrın ortalarından sonra Moğol vâliler söz sâhibi oldu.

On dördüncü asrın başlarında Orta ve Güneybatı Asya'da İslâm ülkelerinde yaşayan Moğollar İslam dinini kabul etmeye başladılar. İlhanlı hükümdârı [[Gazan Mahmud Han|Gazan Han]]ın İslâmiyeti kabûl etmesiyle, kumandan, vezir ve askerlerinden pek çoğu müslüman oldu. İslâmiyeti kabûl eden [[İlhanlılar]] devlet adamları, bölgedeki ahâliyle kaynaşmayı sağladılar. Mâverâünnehr, [[Yedisu]] ve Doğu Türkistan'a hâkim olan [[Çağatay Hanlığı]], on dördüncü asrın sonunda [[Timur İmparatorluğu]]'nun hâkimiyetine girdi. Güney Rusya ve Batı Sibirya’daki [[Cuci]] sülâlesinden [[Altın Orda]]'da [[Berke Han (Altınorda hanı)|Berke Han]] Müslüman oldu.

On beşinci asrın sonuna kadar bölgeye hâkim olan [[Altın Orda]], [[Timurlular Devleti|Tîmûrlular]] tarafından yıkıldı. Bir kısım toprakları üzerinde [[Kazan Hanlığı]] kuruldu. Cuci sülâlesinden [[Şeybani Hanlığı|Şeybânî Hanlığı]] sülâlesinden [[Kırım Hanlığı]], en uzun ömürlü hânedân oldu. [[Osmanlı Devleti]]'ne tâbi idiler.

On beşinci asırdan on sekizinci asrın sonuna kadar iktidârda kaldılar. Dış Moğolistan’daki [[Moğolistan]] bağımsız, Rusya'ya; [[İç Moğolistan]]'daki muhtar idâre de [[Çin]]'e bağlıdır. Moğolistan'da yaşayan Moğollar, [[Budizm|Buda inancın]]ın [[Lamaizm]] mezhebine mensuptur. Din adamlarına “lama” adını verirler. Lamalar, tabiblik ve büyücülük de yaparlar. Din merkezleri [[Tibet]]'teki [[Lhasa]] şehri olup ikinci derecedeki dînî merkezleri Urga'dır. Moğolistan'da, [[Tengricilik]] ve Hıristiyanların yanında, çok az da İslâm dînine mensup olanlar vardır.

== Çin Halk Cumhuriyeti posta pulu ==
<center>
<gallery>
Resim:China 02 Mogol.jpg|Moğol (Halha, Buryat, Oyrat)
Resim:China 31 Dahur (Mogol).jpg|Dahur
Resim:China 48 Yugur.jpg|Yugur
Resim:China 30 Tu.jpg|Tu
Resim:China 47 Bonan (Mogol).jpg|Baoan
</gallery>
</center>

== Günümüzde Moğolların yaşadığı ülkeler ==
* Çin, Moğolistan ve Rusya Moğolların en çok bulunduğu ülkelerdir.

== Ayrıca bakınız ==
* [[Tatarlar]]

== Notlar ==
{{kaynakça}}

[[Kategori:Moğollar| ]]

Moğol - Değişiklik geçmişi

Admin: Yeni sayfa: "{{Diğer anlamı2|Moğollar}} {{Etnik grup bilgi kutusu |grup = Moğollar |resim = 66px97pxDosya:Genghis Khan...."

Admin: Yeni sayfa: "{{Diğer anlamı2|Moğollar}} {{Etnik grup bilgi kutusu |grup = Moğollar |resim = 66px97px
Dosya:Genghis Khan...."