http://ekizcekoyu.com/wiki/index.php?action=history&feed=atom&title=H%C3%BClag%C3%BB_HanHülagû Han - Değişiklik geçmişi2026-05-03T21:18:50ZViki üzerindeki bu sayfanın değişiklik geçmişi.MediaWiki 1.26.4http://ekizcekoyu.com/wiki/index.php?title=H%C3%BClag%C3%BB_Han&diff=291&oldid=prevAdmin: Yeni sayfa: "{{Kraliyet bilgi kutusu | isim = Hülagû Han<hr/>هولاكو خان | başlık = İran İl Hanı | resim = Hulagu Khan.jpg | resim_..."2017-03-26T15:54:41Z<p>Yeni sayfa: "{{Kraliyet bilgi kutusu | isim = Hülagû Han<hr/>هولاكو خان | başlık = <a href="/wiki/Mo%C4%9Fol_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu" title="Moğol İmparatorluğu">İran İl Hanı</a> | resim = Hulagu Khan.jpg | resim_..."</p>
<p><b>Yeni sayfa</b></p><div>{{Kraliyet bilgi kutusu<br />
| isim = Hülagû Han<hr/>هولاكو خان<br />
| başlık = [[Moğol İmparatorluğu|İran İl Hanı]]<br />
| resim = Hulagu Khan.jpg<br />
| resim_boyutu = <br />
| altyazı = <br />
| veraset = <br />
| hüküm_süresi = 1256 – 8 Şubat 1265<br />
| taç_giymesi = <br />
| önce_gelen = <br />
| sonra_gelen = [[Abaka Han]]<br />
| veliaht = <br />
| eşi = [[Dokuz Hatun]]<br/>Guyuk Hatun<br/>Kutuy Hatun<br/>Oljei Hatun<br/>Yesuncin Hatun<br />
| çocukları = [[Abaka Han]] <br/>[[Ahmet Teküder]] <br/>Tandon Han <br/>Hıyaksemet Han<br/>Tarakay Han<br />
| tam ismi = <br />
| hanedan = [[Borjigin]]<br />
| babası = [[Tuluy]]<br />
| annesi = [[Sorghaghtani Beki]]<br />
| doğum_tarihi = {{Doğum tarihi|1218|10|15}}<br />
| doğum_yeri = <br />
| ölüm_tarihi = {{Ölüm tarihi ve yaşı|1265|2|8|1218|10|15}}<br />
| ölüm_yeri = [[Marage|Merağe]]<br />
| defin_tarihi = <br />
| defin_yeri = [[Şahi Adası]], [[Urmiye Gölü]]<br />
| dini = [[Tengricilik]]<br />
| meslek = <br />
| imza = <br />
}}<br />
'''Hülagû Han''' (d. [[1217]] - ö. [[8 Şubat]] [[1265]]), [[İlhanlılar]]'ın kurucusudur. [[Cengiz Han]]'ın torunu, ve diğer [[Cengizli]] Büyük Han'larından [[Möngke|Mengü Han]] ve [[Kubilay Han]]'ın da kardeşidir.<br />
<br />
Hülagü, [[1255]] yılında ağabeyi Mengü Han tarafından [[Orta Doğu]]'da henüz ele geçirilmemiş toprakların fethini tamamlamak üzere görevlendirildi. Görevleri, güneydoğu [[İran]] halklarından olan [[Lurlar]]ı hakimiyet altına almak, [[Haşhaşi]] tarikatını ortadan kaldırmak, [[Abbasi Halifeliği]]'ni yıkmak, [[Eyyubi]] ve [[Suriye]] topraklarının istilası ve son olarak da [[Mısır]]'daki [[Memlük Devleti]]'ni yıkmaktı. Mengü Han, Hülagü'ye teslim olanlara iyi davranmasını, karşı koyanları ise tamamen ortadan kaldırmasını emretti.<br />
[[Dosya:HulaguAndDokuzKathun.JPG|thumb|250px|left|Hülagü Han ve karısı Dokuz Hatun]]<br />
Annesi [[Sorgotani Beki]] ve karısı [[Dokuz Hatun]] dinine bağlı birer [[Nasturiler|Nasturi Hıristiyan]]dı. Tıpkı yakın arkadaşı ve komutanı olan [[Ketboğa]] gibi. [[Moğol İmparatorluğu]]'nun dinlere karşı alışılmış hoşgürüsüne karşın Hülagü'nün [[Müslüman]] lara olan düşmanlığında bu üçünün etkisi olduğu düşünülüyor. Bir başka görüş de Emeviler ve bazı Abbasi halifelerinin Moğol halkına karşı kötü muamele etmesinin Hülagü Han üzerinde intikam hissi uyandırmasının müslümanlara düşman olmasına etkisi olduğudur.<br />
<br />
== Haşhaşiler ve Bağdat Seferi ==<br />
{{ana madde | Bağdat Kuşatması (1258)}}<br />
[[Mengü]] Han'ın emriyle her on [[Moğollar|Moğol]] erkeğinden ikisi, emrindeki orduya alınan Hülagü, belki de o zamana kadarki en büyük Moğol ordusunun başında sefere çıktı. [[Luristan Atabeyliği]] kolayca ele geçirildi. Haşhaşilerden alınması imkânsız [[Alamut Kalesi]]ni normal koşullarda asla ele geçiremeyince Hülagü, orduda bulunan Hitaylı Mühendislerin katkısıyla kalenin altı tüneller açılarak oyulmuş ve petrol ile doldurularak kalenin bulunduğu tepe, o zamana kadar görülmemiş gerçek bir bombaya dönüştürülmüştür. Bu sayede Moğolların normal koşullar altında ele geçirmeyi rüyalarında bile göremeyecekleri bu kale, tüneller ateşlenerek patlatılmak suretiyle imha edilip ele geçirmiştir. Bu, o tarihe kadar asla kimsenin aklına bile getiremediği bir yöntemdi. Bu tarihe kadar da pek çok ordu bu kaleyi çok dik ve yalçın kayalar üzerinde kurulduğundan, ayrıca çok müthiş ve sert savunulduğundan ele geçirememişti. Daha sonra [[Bağdat]]'a yönelen Moğol ordusu, Halifeye yapılan teslim ol çağrısına olumsuz cevap verilmesini, Büyük Han'ın da emrine uygun olarak istila bahanesi olarak kullandı.<br />
<br />
[[Dosya:Khulug Khan's sige of Alamut.jpg|thumb |180px|Hülagû Han'ın [[Alamut]] kuşatması ]]<br />
Hülagû Han halifeden teslim olmasını istediğinde, Halife [[Mustasım Billah|Mustasım]], eğer kendisine saldırırsa [[Allah]]'ın gazabına uğrayacağını söyleyerek teslim olmayı reddetti. Birçok kaynak Halife'nin saldırıya karşı yeterli önlem almadığını yazıyor, ne ordusunu güçlendirdi, ne de Bağdat'ı çevreleyen surları. Aslında, en yapmaması gerekenleri yapmıştı; Hülagü'yü kızdırmıştı, bu da Hülagü'nün kuşatma için aradığı mazeretti. Bağdat'a vardığında Hülagü orduyu bölümlere ayırdı. Böylece şehir her taraftan tehdit edilecekti. Abbasi ordusu, batıdan saldıran Moğol kuvvetlerinin bir kısmını geri püskürtmeyi başardı fakat sonraki çarpışmalarda yenildiler. Yapılan [[Düceyil Muharebesi]]nde Moğollar, ''Düceyil Nehri'''ndeki setleri yıkarak Abbasi ordusunu tuzağa düşürdüler, askerlerin neredeyse tamamı kılıçtan geçirildi ya da boğuldu. Daha sonra şehir kuşatıldı ve birkaç gün içinde de şehri çevreleyen surların tamamı Moğol ordusunun kontrolüne girdi. Mustasım anlaşma teklif etti fakat kabul edilmedi. Moğollar [[13 Şubat]] [[1258]]'de şehre girdi ve şehir bir hafta boyunca yağmalandı, halk katledildi.<br />
<br />
Moğollar'ın Bağdat'ı istilasıyla karşılaştırıldığında [[I. Alaric|Alaric]]'in [[Roma]] istilası oldukça nazik görünür. Kaçmaya çalışanlar yakalanıp öldürüldü. Ölü sayısı hakkında tahminde bulunmak oldukça güç olsa da değişik yaklaşımlar var. Bazıları yaklaşık 90,000 kadar olduğunu savunurken, müslüman tarihçi [[Abdullah Wassaf]] birkaç yüzbin veya daha fazla Bağdatlının öldürüldüğünü tahmin ediyor. Hülagü Han, zamanın [[Fransa]] kralı [[IX. Louis]]'ye mektubunda ordusunun yaklaşık 200,000 kişiyi öldürdüğünü söylemektedir. Yapımı nesiller boyu süren cami, saray ve hastaneler yağmalandı ve yok edildi. [[Halife]] yakalandı ve öldürülmeden önce halkının katledilmesi ve şehrinin talan edilmesi izletildi. Bozkır kültürüne göre asil kan yere akarsa, tüm alem düşmanınız olur. Bu yüzden Halife keçeye sarılıp atlar tarafından çiğnetilmişti. Bir oğlu hariç tüm oğulları da öldürüldü.<br />
<br />
Daha önceki örneklere baktığımızda [[Moğollar]] sadece dirençle karşılaştıkları şehirlerde, ele geçirdikten sonra halkıyla birlikte büyük bir yağma ve katliam yapıyorlardı. Eğer şehir savaşmadan teslim alınmışsa halkı bağışlanıyordu, Bağdat kuşatmasında da olduğu gibi kısa süren çarpışmalar sonucunda alınmışsa yağma yapılmakla birlikte bu kadar büyük bir vahşet olmuyordu. Bağdat'ın yağma edilirken sergilenen vahşet Moğol tarihinin de en acımasız olayıydı. Bazı [[Çin]] şehirlerinin de Bağdatla aynı kaderi paylaştığı söylenir fakat bunlar belgelenmemiştir. Bundan yüzyıllar sonra bile Bağdat terkedilmiş, harabe şehir görünümünden kurtulamadı. Tüm bu anlatılanlar Hülagü'nün Moğol hanları arasında niye en korkulan ve en büyük kan dökücülerden olduğunu açıklamaktadır.<br />
<br />
== Son Dönem ==<br />
[[Dosya:Mongol raids in Syria and Palestine 1260.svg|left|thumb|200px| Moğol ordularının Suriye ve Filistin'e ilerleyişi]]<br />
<br />
Bağdat'ın alınmasından sonra çevredeki daha küçük şehirler Hülagü Han'a bağlılıklarını bildirdiler. Moğol ordusu Suriye'ye Eyyubiler üzerine döndü ve [[Akdeniz]] kıyılarına kadar birlikler gönderildi. Mısır da bir sonraki hedef gibi görünüyordu fakat Büyük Han Mengü'nün ölümü Hülagü Han ve ordusunun büyük kısmını bu seferlerden vazgeçmek zorunda bıraktı. Arkasından gelen taht kavgaları bir kardeşinin hapse girmesi ve diğerinin de Büyük Han seçilmesiyle sonuçlandı. Fakat Mengü Han'ın ölümünden sonra Moğol birliğinden bahsetmek güçtür. İmparatorluk dört bölüme parçalanmıştır ve Hülagü Han'ın kurduğu İlhanlı Devleti bunlardan biridir. [[Orta Doğu]]'da kalıp sefere devam eden Moğol ordusu [[Ayn Calut Muharebesi]]'nde Türk askerlerinden teşkil edilmis Memlük'lere yenildi. [[Filistin]] ve Suriye toprakları kaybedilmişti. [[1262]]'de Hülagü hakimiyetindeki bölgeye döndü fakat yokluğundaki mağlubiyetlerin intikamını alma fırsatı bulamadı. Hülagü Han ordusunu toplayıp Ayn Calut yenilgisinin intikamını almak üzere sefere çıktığı sırada Berke Han, [[Nogay Han]] komutasındaki ordusunu İlhanlılar üzerine göndermişti. Bunun üzerine Hülagü Han seferden vazgeçip kuzeye döndü. [[Kafkaslar]]ın kuzeyindeki bölgeyi alma girişimleri sonuç vermedi ve Nogay Han tarafından bozguna uğradı. Bu Moğol orduları arasındaki ilk savaştı ve imparatorluk birliğinin bozulmasının açık göstergesiydi.<br />
<br />
Hülagü Han [[1265]] yılında öldü ve atı ve cariyeleri kurban edilerek onunla birlikte gömüldü. Cenazesi şamanist geleneklerine göre yapılan son hükümdardır. Mezarı [[Urmiye Gölü]]'ndeki bir adadadır. En büyük oğlu [[Abaka Han]] yerine geçti ve babasının politikasını devam ettirdi.<br />
<br />
== Kaynakça ==<br />
* [[:en:Hulagu Khan|İngilizce Wikipedia'daki Hülagü Han maddesi]]<br />
* [http://www.netkitap.com/kitap_mogol_istilasi_h_ahmet_ozdemir_iz_yayincilik.htm H. Ahmet Özdemir, Moğol İstilası, İstanbul 2005]<br />
<br />
{{Moğol istilaları (1206-1294)}}<br />
<br />
[[Kategori:1217 doğumlular]]<br />
[[Kategori:1265 yılında ölenler]]<br />
[[Kategori:13. yüzyıl kişileri]]<br />
[[Kategori:İlhanlılar hanları]]<br />
[[Kategori:Haçlı seferleri]]<br />
[[Kategori:Börçigin]]</div>Admin